Drony a prawo polskie

Aktualności prawne:

Prawo lotnicze wspólne dla wszystkich

Wszystkich operatorów dronów niezależnie od charakteru odbywanego lotu (np. loty komercyjne, rekreacyjne, sportowe, inne) obowiązuje to samo prawo lotnicze. Jednak zasady wykonywania lotów mogą się różnić w zależności od tego, czy posiadamy świadectwo kwalifikacji UAVO (jest łatwiej) czy nie (niestety modelarze mają trudniej). Poza tym „droniarzy” obowiązuję dodatkowe rozporządzenia, które znoszą obowiązek przestrzegania niektórych praw i zasad, które obowiązują inny personel lotniczy (pilotów, lotniarzy, spadochroniarzy itd.). W gąszczu ustaw i rozporządzeń łatwo się pogubić, dlatego powstała ta strona – by nieco ułatwić odnalezienie się „młodym” operatorom dronów w nieco zawiłych zasadach wykonywania lotów bezzałogowcami.

Przed wykonywaniem jakichkolwiek lotów modelami RC /dronami należy przeczytać podstawowe informacje dotyczące klasyfikacji przestrzeni lotniczej oraz poznać przepisy obowiązujące w polskim prawie lotniczym.

Terminologia

  • Model latający – definicja stosowana do sytuacji, gdy urządzenie latające wykorzystywane jest w celach sportowo – rekreacyjnych;
  • Bezzałogowy statek powietrzny – definicja stosowana do sytuacji, gdy urządzenie latające wykorzystywane jest w celach zarobkowych;
  • Operator – osoba sterująca modelem latającym lub bezzałogowym statkiem powietrznym;

Odpowiedzialność operatora została określona prawnie w  Załączniku 1 (dla modeli latających) oraz Załączniku 2 (dla bezzałogowych statków powietrznych) do nowego Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 8 sierpnia 2016. Wg rozporządzenia operator BSP/modelu latającego:

  1. Zachowuje szczególną ostrożność, unika wszelkiego działania lub zaniechania, które mogłoby:
    a) spowodować zagrożenie bezpieczeństwa, w tym zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego,
    b) utrudniać ruch lotniczy,
    c) zakłócić spokój lub porządek publiczny, oraz
    d) narazić kogokolwiek na szkodę;
  2. steruje BSP/modelem latającym w sposób umożliwiający uniknięcie kolizji z innym statkiem powietrznym;
  3. zapewnia, że BSP/model latający, którym wykonuje lot, daje pierwszeństwo drogi załogowym statkom powietrznym;
  4. ponosi odpowiedzialność za decyzję o wykonaniu lotu oraz jego poprawność, a wyznaczenie i udział obserwatora w wykonywaniu lotów nie zwalnia go z odpowiedzialności za bezpieczeństwo wykonywanych operacji lotniczych;
  5. używa BSP/modelu latającego oraz urządzeń sterujących zgodnie z zaleceniami i ograniczeniami określonymi przez producenta, jeżeli zostały opublikowane;
  6. przed lotem dokonuje kontroli stanu technicznego BSP/modelu latającego;
  7. wykonuje loty jedynie BSP/modelem latającym, który jest sprawny technicznie.

Ubezpieczenia OC:

  • Załącznik określa wymagania dotyczące ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osób eksploatujących:
    lotnie, paralotnie, którymi jest możliwy start pieszy, spadochrony oraz bezzałogowe statki powietrzne
    o masie startowej do 20 kg, zwanych dalej „osobami eksploatującymi”, za szkody wyrządzone w związku
    z ruchem tych statków, zwanego dalej „ubezpieczeniem OC”, w szczególności zakres ubezpieczenia OC,
    termin powstania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC oraz minimalną sumę gwarancyjną tego
    ubezpieczenia. (zaktualizowany punkt 1.1. w Załączniku nr 7 do Rozporzadzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013.r);
  • Minimalna suma gwarancyjna ubezpieczenia OC, o którym mowa w pkt 6.1, osób eksploatujących bezzałogowe statki powietrzne o masie startowej od 5 do 20 kg, w zakresie szkód wyrządzonych osobom trzecim w odniesieniu do jednego zdarzenia, którego skutki są objęte umową ubezpieczenia OC, wynosi równowartość w złotych kwoty 3 000 SDR. ( zaktualizowany punkt 9. w Załączniku nr 7 do Rozporzadzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013.r);

SDR (Specjalne Prawa Ciągnienia) – rozumie się przez to międzynarodową jednostkę wymiany o charakterze pieniądza bezgotówkowego, określoną przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

Podział przestrzeni powietrznej

W Polsce przestrzeń powietrzna dzieli się przede wszystkim na przestrzeń sklasyfikowaną i niesklasyfikowaną. Przestrzeń sklasyfikowana jest podzielona na dwie podstawowe klasy przestrzeni:

  • przestrzeń niekontrolowana – klasa G; sięgająca od ziemi (GND) do FL095 (9500 stóp czyli ok. 3000 m nad ziemią)
  • przestrzeń kontrolowana – klasa C i D; sięga od FL095 do FL660

Do przestrzeni niesklasyfikowanej należy przestrzeń powyżej FL660 oraz liczne elementy przestrzeni, które są specjalnie wydzielone z przestrzeni zarówno kontrolowanej C/D jaki i niekontrolowanej G np. strefa D (Danger Area), P (Prohibited Area), R (Restricted Area), EA (Exercise Area) i inne. Prócz tego w przestrzeni niekontrolowanej G wyodrębnia się elementy przestrzeni kontrolowanej:

  • CTR – (Control Zone) strefa kontrolowana lotniska
  • TMA – (Terminal Control Area) rejon kontrolowany lotnisk(a)
  • MCTR – Military Control Zone
  • MTMA – Military Terminal Control Area

Jak zatem widać z powyższego opisu przestrzeń powietrzna nie jest jednolita ani w obszarze przestrzeni kontrolowanej C (może zawierać liczne elementy przestrzeni niesklasyfikowanej), ani w obszarze przestrzeni niekontrolowanej G (która zawiera sporo stref CTR/TMA, które są strefami C lotnisk komunikacyjnych). Dla łatwiejszego zrozumienia warto zerknąć obrazek:

Przestrzeń powietrzna w Polsce

Dla nas – operatorów dronów – najistotniejsze będzie to, co dzieje w przestrzeni od ziemi do ok. 3km nad powierzchnią ziemi. Powyżej tego poziomu (dokładnie FL95) na chwilę obecną nie mamy możliwości latania dronem.

Gdzie mogę latać dronem?

Dla uproszczenia rozważań przyjmujemy, że spełniamy poniższe (bardzo istotne) 3 kryteria:

  • loty naszego drona mają charakter rekreacyjny/sportowy
  • loty odbywa się w zasięgu wzroku operatora drona
  • nasz dron z całym wyposażeniem waży poniżej 25 kg (MTOM)

Jeśli powyższe kryteria są spełnione to na chwilę obecną dronem na terenie Polski można poruszać się bez specjalnego zezwolenia jedynie w niekontrolowanej przestrzeni powietrznej (klasa G) z wyłączeniem wszelkich elementów niesklasyfikowanych (strefy D, P, R, TSA, inne) i kontrolowanych (CTR, TMA), które mogą znajdować się w przestrzeni G.

Loty dronów w przestrzeni kontrolowanej oraz elementach niesklasyfikowanych przestrzeni niekontrolowanej:

Mapa stref powietrznych w Polsce

Chyba najbardziej przystępna do użytkowania jest mapa będąca nakładką na mapy Google, dostępna tutaj: https://www.google.com/maps/d/viewer?z=7&mid=1eOwyB0F5ZW0n2jbv0pX59f9O1xM.  Jest to mapa bazująca na internetowej wersji AIP Polska (oficjalnego zbioru informacji lotniczych wydawanego przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej) i zawiera informacje o strefach o charakterze stałym. Można dodatkowo korzystać z innej mapy również będącej nakładką na mapy Google: https://www.google.com/maps/d/u/0/viewer?hl=pl&z=7&mid=1Tka2AlCaVoB6zHpPXT-2neiS9Gg – ta mapa z kolei jest oparta o informacje z AUP (Airspace Use Plan) oraz depesz NOTAM i przedstawia sytuację planowaną na następny dzień (czyli np. aktywacje stref elastycznych).

 

Co jeśli mój dron nie spełnia powyższych 3 kryteriów?

W przypadku przekroczenia granicy 25kg wagi drona prócz zasad obowiązujących jak dla normalnych statków powietrznych latających w strefie kontrolowanej C dodatkowo:

  • operator musi posiadać stosowne pozwolenie wydane przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego
  • pozwolenie wydaje się po zakończeniu całego procesu związanego np. z nadzorem nad budową statku powietrznego

Jeśli lot dronem miałby być wykonywany bez widoczności z ziemi czyli przy użyciu sprzętu FPV (First Person View – kamera z widokiem z drona) zasady takiego lotu są takie same jak dla lotów wszystkich innych statków powietrznych operujących w warunkach IFR/VFR, czyli wymagane jest wyposażenie drona w urządzenia do nawigacji i komunikacji (transponder, łączność radiowa) oraz lot realizowany wg planu. Innym wyjściem jest wcześniejsza rezerwacja przestrzeni (EA/ROL) na tego typu loty, wtedy dostajemy wydzieloną strefę opublikowaną w AIP do użytku własnego.

Jeśli lot dronem ma charakter komercyjny należy uzyskać odpowiedni certyfikat UAVO wydawany przez Urząd Lotnictwa Cywilnego. Sprawdź jak uzyskać świadectwo kwalifikacji UAVO do pilotowania drona. Poza tym obowiązują wszystkie powyższe prawa (dla dronów cięższych niż 25kg i wykonujących lot bez widoczności).

Akty prawne obowiązujące w polskim systemie prawnym oraz źródła dobrych praktyk: