Porady

Gdzie można latać dronem w Polsce?

W tym artykule skupię się na wszystkich tych, którzy chcą latać dronem rekreacyjnie, a nie do końca wiedzą, gdzie i jak mogą to robić legalnie i zgodnie z polskim prawem lotniczym. Zapraszam!

Dla zainteresowanych: wszystkie akty prawne, nowe wchodzące w życie rozporządzenia uwzględniam tutaj: http://www.swiatdronow.pl/drony-prawo-polskie w formie listy z linkami do artykułów. Linki są umieszczone chronologicznie z dopisaną datą publikacji, by było wiadomo, które akty są najnowsze.

Wszystkie zasady latów dronów w celach rekreacyjnych ująłem minimalistycznie w 5 punktach, których rozwinięcie znajdziecie w dalszej części artykułu:

5 podstawowych zasad latania dronem rekreacyjnie zgodnie z prawem:

  1. loty tylko w zasięgu wzroku;
  2. loty z dala od ludzi i pojazdów (minimum 30m w poziomie) oraz zabudowań (minimum 100m w poziomie) chyba, że dron waży mniej niż 600g;
  3. zakaz lotów (bez względu na wagę drona) nad portami morskimi i lotniczymi, kopalniami, ujęciami wody, wodociągami, oczyszczalniami ścieków, rurociągami paliwowymi, zaporami wodnymi i śluzami, a nawet liniami energetycznymi i telekomunikacyjnymi, poza tym nad bankami, elektrowniami, muzeami, archiwami państwowymi, obiektami i urządzeniami telekomunikacyjnymi, obiektami pocztowymi, telewizyjnymi i radiowymi;
  4. loty możliwe w stałych strukturach takich, jak CTR, P, R czy RMZ na zasadach opisanych niżej;
  5. loty możliwe w aktywnych elastycznych stukturach takich, jak ATZ, D, MATZ, ROL/EA, TRA na zasadach opisanych niżej;

Podstawowe akty prawne

Loty dronów w polskiej przestrzeni powietrznej muszą być wykonywane zgodnie z zasadami określonymi w ROZPORZĄDZENIU MINISTRA TRANSPORTU, BUDOWNICTWA i GOSPODARKI MORSKIEJ z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków.

Ponad trzy lata po tym rozporządzeniu zostało ogłoszone ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I BUDOWNICTWA z dnia 8 sierpnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków, które zmieniło zasady lotów z poprzedniego rozporządzenia.

Obecnie – aby mieć pełnię informacji na temat zasad lotów, odpowiedzialności i eksploatacji BSP w polskiej przestrzeni powietrznej – należy czytać jednolity tekst rozporządzenia z 26 marca 2013r., który znalazł się w obwieszczeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 27 października 2016 r. – do pobrania tutaj.

Istotną częścią powyższego rozporządzenia są dwa załączniki:

  • Załącznik nr 6 dotyczący: „BEZZAŁOGOWE STATKI POWIETRZNE O MASIE STARTOWEJ NIE WIĘKSZEJ NIŻ 150 KG, UŻYWANE WYŁĄCZNIE W OPERACJACH W ZASIĘGU WIDOCZNOŚCI
    WZROKOWEJ VLOS W CELACH REKREACYJNYCH LUB SPORTOWYCH
  • Załącznik nr 6a dotyczący: „BEZZAŁOGOWE STATKI POWIETRZNE O MASIE STARTOWEJ NIE WIĘKSZEJ NIŻ 150 KG UŻYWANE WYŁĄCZNIE W OPERACJACH W ZASIĘGU WIDOCZNOŚCI WZROKOWEJ VLOS
    W CELACH INNYCH NIŻ REKREACYJNE LUB SPORTOWE

Do użytkowania dronów w celach „komercyjnych” (innych niż sportowe i rekreacyjne) potrzebne jest wspomniane wcześniej świadectwo kwalifikacji UAVO. Aby podejść do jego uzyskania w drodze egzaminy państwowego przed egzaminatorem z Urzędu Lotnictwa Cywilnego trzeba przejść szkolenie UAVO, na którym wszystkie zasady lotów dronów do celów komercyjnych są omawiane.

Tutaj skupimy się wyłącznie na REKREACJI I SPORCIE. Osoby zainteresowanych zasadami lotów komercyjnych odsyłam do Załącznika 6a, do strony http://uavo.com.pl/ lub wprost na szkolenie UAVO np. w Krakowie bezpośrednio u mnie: http://uavokrakow.pl/.

Minimum teorii lotniczej

Aby wiedzieć gdzie latać, kiedy latać i „dlaczego tu a nie tam” trzeba przyswoić choć minimum wiedzy na temat podziału polskiej przestrzeni powietrznej. W tym znacząco może pomóc polska aplikacja DroneRadar na urządzenia mobilne choć i ona – bez podstawowej wiedzy zaprezentowanej poniżej – może nie zostać w pełni zrozumiana.

Podział polskiej przestrzeni powietrznej

Przestrzeń powietrzna w Polsce nosi nazwę FIR EPWW (od ang. Flight Information Region, EPWW – Warszawa, inaczej FIR Warszawa) i rozciąga się „nad polskim obszarem lądowym, wodami wewnętrznymi i morzem terytorialnym (polską przestrzenią powietrzną), oraz tę przestrzeń nad wodami pełnego morza (Bałtyku), w której na podstawie umów międzynarodowych działają polskie służby ruchu lotniczego (ATS).”

Powyższa definicja oczywiście odnosi się do granic poziomych, a co z granicami pionowymi? Otóż FIR EPWW rozciąga się oczywiście od ziemi (tudzież poziomu morza) do Poziomu Lotu 660 (Flight Level 660 = FL660). Flight Level łatwo sobie przeliczyć na metry: FL660 –> dodajemy dwa zera i dostajemy wysokość w stopach (ft) –> 66.000ft = 20 116.8 metrów. Zatem FIR EPWW, czyli polska przestrzeń powietrza sięga do wysokości ponad 20km.

FIR Warszawa dzieli się na klasy: C i D (przestrzenie kontrolowane) oraz G (przestrzeń niekontrolowana) zgodne z oznaczeniami ICAO (International Civil Aviation Organization). Na świecie występują jeszcze inne klasy przestrzeni zarówno kontrolowanych jak i niekontrolowanych, ale skupimy się tu na przestrzeniach występujących jedynie w Polsce.

Przestrzeń niekontrolowana G to przestrzeń, w której nie trzeba pozwoleń na loty dronem. Nie trzeba ich również zgłaszać żadnym służbom. Wciąż istnieją pewne ograniczenia odległości w poziomie od ludzi, pojazdów i budynków.

Dla równowagi: przestrzeń C i D to przestrzeń kontrolowana i jak sama nazwa mówi każdy statek powietrzny, który się w niej znajduje musi być „kontrolowany” przez odpowiednie służby (jego lot musi być za zezwoleniem, powinien być wcześniej zgłoszony, statek powietrzny jest w stałej komunikacji z kontrolerem lotu).

Teraz popatrzmy jak wygląda przestrzeń powietrzna Polski w „rzucie bocznym”:

Przestrzeń powietrzna w Polsce
Przestrzeń powietrzna w Polsce – wizualizacja 1
Przetrzeń powietrzna w Polsce - źródło: http://ssrlszrp.wp.mil.pl/
Przetrzeń powietrzna w Polsce – źródło: http://ssrlszrp.wp.mil.pl/
Przetrzen powietrzna w Polsce - źródło: http://www.latajmybezpiecznie.org
Przestrzeń powietrzna w Polsce – źródło: http://www.latajmybezpiecznie.org

Okazuje się, że w przestrzeni G, w której loty są możliwe bez zezwoleń i zgłoszeń, występują liczne wycinki innych przestrzeni: kontrolowanych (C takich jak CTR i TMA) i pozostałych (P, R, D, ATZ, MRT, MATZ, TRA, TSA, TFR, EA, ADIZ i innych), w których loty dronów przeważnie mogą być realizowane, ale za zgodą odpowiednich organów i służb i na warunkach przez nich określonych.

Gdzie znajdę te wszystkie strefy?

Pod ręką – w aplikacji DroneRadar – polecam, bo jest to wygodne rozwiązanie i dostępne na Androida oraz iOS w wersji bezpłatnej (z możliwością sprawdzania miejsca lotu tylko tam gdzie się aktualnie znajdujemy i bez niektórych dodatkowych funkcji) i płatnej jednorazowo ok. 12zł z pełną funkcjonalnością.

W wersji na komputer polecamy aktualnie dwie mapy:

Początkowo mapa z tak dużą ilością kolorów i różnych stref może przytłaczać i stwarzać wrażenie, że jednak mało jest miejsc do latania. To tylko pozory – trzeba trochę się wczytać w szczegóły, żeby wiedzieć jak skorzystać z map lotniczych i zaraz wszystko się wyjaśni.

Wracając do głównego podziału przestrzeni…

Przestrzeń kontrolowana pokrywa cały teren FIR Warszawa od wysokości FL95 (Flight Level 95 = powyżej 9500 stóp, czyli 2895m). Warto jednak wiedzieć, że ta wysokość FL95=2895m nie tyle jest liczona od powierzchni ziemi co od zerowego poziomu, w którym ciśnienie wynosi 1013,25hPa. Jeśli w danym dniu ciśnienie mierzone nad poziomem morza jest np. 1000hPa to poziom „0” z ciśnieniem 1013hPa będzie jeszcze niżej pod powierzchnią morza (bo z wysokością ciśnienie maleje), a więc wysokość 9500 stóp=2895m będzie realnie mniejsza nad powierzchnią gruntu, a wysoko w górach w zasadzie będzie tylko kilkaset metrów nad ziemią.

Jednak jak widać na powyższym obrazku niektóre rodzaje przestrzeni klasy C, czyli kontrolowanej zaczynają się już od ziemi (GND – poziom ziemi, Ground) lub nieco wyżej i są to:

  • CTR – strefa kontrolowana lotnisk, Control Area
  • TMA – rejon kontrolowany lotnisk, Terminal Control Area

Są to przestrzenie powietrzne rozciągające się nad i wokół dużych komunikacyjnych lotnisk cywilnych. Kontrolę nad samolotami powietrznymi wlatującymi w CTR i TMA sprawują kontrolerzy lotu na wieży danego lotniska (TWR).

Rejon TMA rozciąga się nad CTR i są to rejony dolotów lub odlotów samolotów do danego lotniska (samoloty pasażerskie latają powyżej FL95, ale np. zbliżając się do lądowania zniżają lot do TMA a następnie do CTR). Ponieważ mówimy tutaj o lotach dronów na zasadach VLOS (czyli w zasięgu wzroku) mogą interesować nas loty w CTR bardziej niż w TMA.

CTR jest strefą kontrolowaną, powstaje zatem pytanie czy loty dronów w CTR są w ogóle możliwe?

TAK! Loty w strefach CTR lotnisk komunikacyjnych są możliwe, a więcej na ten temat dowiecie się tutaj.

Strefy CTR odnoszą się do bezpośredniego sąsiedztwa dużych lotnisk komunikacyjnych. A co z sąsiedztwem pozostałych lotnisk np. aeroklubowych, które są otoczone strefą ATZ? Tutaj zasady są podobne co w CTR, z tą różnicą, że ewentualną zgodę uzyskamy od zarządzającego lotniskiem aeroklubowym, a nie od organu ASM-1 zarządzającego przestrzenią kontrolowaną. Znów po więcej odeślę do tej samej infografiki tutaj.

Struktury stałe i elastyczne

Wyżej opisałem „klasy przestrzeni powietrznej”. Teraz dla odróżnienia od „klas” będziemy mówić o „strukturach” lub „elementach przestrzeni powietrznej”, które często są nazywane po prostu „strefami”. Strefy wydzielone z przestrzeni (niektóre z klasy przestrzeni kontrolowanej a inne z klasy niekontrolowanej) dzieli się na  stałe i elastyczne elementy/struktury przestrzeni powietrznej.

Stałe elementy przestrzeni

Poznajmy w pierwszej kolejności stałe struktury przestrzeni:

  • P (Prohibited) – strefy zakazane stworzone nad obiektami o znaczeniu strategicznym lub nad obiektami, których uszkodzenie mogłoby być tragiczne w skutkach (zakłady chemiczne, elektrownie itp.)
  • R (Restricted) – strefy o ruchu ograniczonym nad parkami narodowymi;
  • CTR i MCTR – strefy kontrolowane lotnisk odpowiednio cywilnych i wojskowych (M od Military);
  • TMA i MTMA – rejony kontrolowane lotnisk odpowiednio cywilnych i wojskowych;
  • RMZ – strefa z obowiązkową łącznością radiową;
  • AWY – droga lotnicza;
  • ADIZ – strefa identyfikacji obrony powietrznej;

Elastyczne elementy przestrzeni

W przestrzeni FIR Warszawa obecne są elastyczne struktury przestrzeni powietrznej – mogą być czasowo aktywne np. przez jakiś czas w ciągu danego dnia (ćwiczenia na poligonie, loty aeroklubowe), a poza tym czasem aktywności loty są możliwe do wykonywania tak, jakby tej strefy tam ni było. Wszelkie operacje lotnicze w tych elementach przestrzeni podlegają zasadom wynikających z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 listopada 2008r. w sprawie struktury polskiej przestrzeni powietrznej oraz szczegółowych warunków i sposobu korzystania z tej przestrzeni.

Do tych elastycznych struktur przestrzeni powietrznej należą:

  • ATZ – strefa ruchu lotniskowego cywilnych lotnisk niekontrolowanych (np. aeroklubowych) – w czasie ich aktywności wykonanie lotu dronem jest możliwe tylko po uzgodnieniu z zarządzającym daną strefą (potrzebna jest zgoda od aeroklubu). Informacje o zarządcach można znaleźć w Zbiorze Informacji Lotniczej (VFR AIP), który dostępny jest za pośrednictwem strony internetowej PAŻP (zakładka AIS), dokładnie tutaj (wymagane założenie konta dostępu do AIP Polska).
  • MATZ (Military ATZ) – lotnicze bazy wojskowe, o zgodę należy prosić zarządzającego lotniskiem czyli wojsko. Informacje o zarządcach stref MATZ znajdziemy w Zbiorze Informacji Lotniczej (MIL AIP), który dostępny jest za pośrednictwem strony internetowej PAŻP (zakładka AIS), czyli tutaj (wymagane założenie konta dostępu do AIP Polska).
  • D (Dangerous) – strefy niebezpieczne, w Polsce są to poligony wojskowe- w czasie ich aktywności loty są możliwe tylko po uzgodnieniu z zarządzającym daną strefą. Informacje o zarządcach uzyskamy w Szefostwie Służb Ruchu Lotniczego Sił Zbrojnych RP: http://ssrlszrp.wp.mil.pl/;
  • TSA (Temporary Segregated Area) – strefy czasowo wydzielone, jeśli TSA jest aktywna to jest na wyłączoność zarządcy strefy, poza czasem aktywności można latać;
  • TRA (Temporary Reserved Area) – strefa czasowo rezerwowana, dopuszcza się przelot przez TRA nawet w czasie aktywności strefy, ale trzeba prosić o zgodę zarządcy terenu.
  • TFR – stałe korytarze dolotowe pomiędzy strefami;
  • CDR – warunkowe drogi lotnicze;
  • MRT (Military Routes) –  wojskowe korytarze dla lotów na małych wysokościach, w trakcie aktywności całkowity zakaz lotów, poza aktywnością – można lataćl
  • EA (Exercise Area)/ROL (Rejony Ograniczeń Lotów) – dwie nazwy na te same strefy (nawet na mapach lotniczych są czasem jako EA a czasem jako ROL); są rezerwowane na konkretne okoliczności, w sytuacji gdy strefa EA/ROL aktywna – można prosić o zgodę na przelot, poza aktywnością – droga wolna;

W dużym skrócie: struktury elastyczne są „elastyczne” właśnie dlatego, że mają swoją określoną aktywność i mimo, że zobaczycie je na stałe na mapach lotniczych, to przeważnie nie są tam aktywne cały czas, a jedynie w określonych godzinach w ciągu dnia, czasem np. tylko raz w tygodniu.

Struktury te są zarządzane przez AMC Polska (komórki ASM2 i 3), a informacje o ich aktywności (aktualnej i planowanej) uzyskamy na stronie internetowej AMC Polska >> AUP (Aerospace Use Plan), czyli tutaj.

Co jest istotne: AUP, czyli Aerospace Use Plan, a po polsku: plan użytkowania przestrzeni powietrznej jest podawany „na dziś” i „na jutro” i nie dalej. Co więcej – nie jest podawany na standardową dobę od 24:00 do 24:00 tylko od 6:00, ale czasu UTC (Zulu Time), czyli czas uniwersalny skoordynowany. W Polsce trzeba sobie to przeliczyć:

  • gdy mamy w Polsce czas letni, to do czasu UTC dodajemy 2 godziny by otrzymać nasz czas lokalny (6:00 + 2h = 8:00 czasu polskiego gdy obowiązuje u nas czas letni);
  • gdy mamy w Polsce czas zimowy, to do czasy UTC dodajemy 1 godzinę by otrzymać nasz czas lokalny (6:00 + 1h = 7:00 czasu polskiego w czasie zimowym);

A zatem latem AUP jest podawany na czas od 8:00 do 8:00 następnego dnia, a zimą w Polsce AUP, czyli zagospodarowanie przestrzeni powietrznej jest podawane na godziny od 7:00 do 7:00 kolejnego dnia.

Podstawowy format AUP to tabelki AUP na stronie PAŻP’u (Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej do której przynależy komórka AMC Polska, czyli ASM2 i ASM3). PAŻP podaje również AUP w formie mapy, ale jest ona mało użyteczna z punktu widzenia lotów dronem w konkretnej lokalizacji (brak np. możliwości zbliżania miejsca na mapie lub wyszukiwania miejsc).

Na szczęście autorzy dwóch polecanych wyżej map:

uwzględniają już aktywność struktur elastycznych na mapie (AUP „na dziś”);

Informację o aktywności konkretnej strefy można uzyskać jeszcze inną drogą jeśli ktoś bardzo nie lubi map – można zadzwonić do ASM-3, gdzie personel pracuje całodobowo i dowiedzieć się o aktywność konkretnej strefy na dziś lub jutro:

W przypadku wątpliwości lub w celu potwierdzenia w dniu bieżącym aktywności elastycznych struktur przestrzeni informację można uzyskać od komórki ASM 3, która zajmuje się aktywowaniem i dezaktywowaniem elastycznych elementów przestrzeni: tel 22 574 57 31, 22 574 57 33 – 35 (H 24).

Przestrzeń powietrzna jest trójwymiarowa 🙂

Na koniec jeszcze jedna ważna informacja – na powyższych mapach widzicie rzut pionowy stref powietrznych, które – jak może się wydawać – zasłaniają większość Polski. Tymczasem elementy przestrzeni powietrznej wcale nie muszą zaczynać się od ziemi tylko np. od wysokości 1000ft (stóp, czyli ok. 330m) co pozwala nam latać niejako „pod daną strefą”. Podobnie jest z „sufitem” stref – nie sięgają one wszystkie na skraj polskiej przestrzeni powietrznej (FL660, czyli 66.000 stóp co daje ponad 20km wzwyż) tylko np. do 500ft czyli około 166m nad ziemią co umożliwia (przynajmniej teoretycznie) lot nad daną strefą.

Informacje o tym, jakie są granice pionowe (a nie tylko poziome) stref lotniczych znajdziecie po kliknięciu w daną strefę na mapach Google lub DroneRadar – po lewej ukaże się opis danej strefy z jej granicami min/maks:

OK! Wiemy już jak podzielona jest przestrzeń powietrzna, na mapie Google możemy sobie sprawdzić gdzie jesteśmy, gdzie zamierzamy latać i jakie są nad nami strefy. Zatem…

Gdzie mogę latać rekreacyjnie dronem, a gdzie nie?!

Zasada nr 1

Rekreacyjne dronem można latać tylko w zasięgu wzroku, co określa rozporządzenie (Załącznik nr 6). Operacje tzw. BVLOS, czyli poza zasięg wzroku nie są dozwolone w rekreacji, w innych celach wymagają wydzielenia osobnej strefy (najczęściej TSA) lub skorzystania np. ze strefy MATZ, którą zarządza wojsko.

Zasada nr 2

Rekreacyjne dronem można latać poza terenami zabudowanymi i z dala od ludzi, pojazdów i budynków nie będących w dyspozycji operatora drona chyba, że nasz dron waży poniżej 600g. Dokładnie precyzuje to znów rozporządzenie z 8 sierpnia 2016 – Załącznik 1 (Rozdział 4, ptk. 4.1, podpunkty 3) i 4)), w którym określono minimum odległości w poziomie:

  • 100 m od granic zabudowy miejscowości, miast, osiedli lub od zgromadzeń osób na wolnym powietrzu;
  • 30 m od osób, pojazdów, obiektów budowlanych niebędących w dyspozycji lub pod kontrolą operatora;

Jeśli latamy czymś bardzo lekkim, co waży poniżej 600g – nie trzeba wtedy przestrzegać tych minimów odległości w poziomie pamiętając jednak, że w razie wypadku cała odpowiedzialność spoczywa na osobie sterującej dronem.

Zasada nr 3

Rekreacyjne dronem NIE MOŻNA latać, bez względu na jego wagę, nad:

  • 1) terenami zamkniętymi, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520, 831, 1137 i 2281 oraz z 2016 r. poz. 65, 352, 585, 903 i 1250);
  • 2) obiektami jądrowymi, o których mowa w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2014 r. poz. 1512, z 2015 r. poz. 1505 i 1893 oraz z 2016 r. poz. 266);
  • 3) obszarami, obiektami i urządzeniami, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2014 r. poz. 1099, z 2015 r. poz. 1505 oraz z 2016 r. poz. 65 i 904).

Rozwijając punkt 3) zakaz lotów dronami w celach rekreacyjnych obowiązuje loty nad obiektami takimi, jak:

  • zakłady produkcji specjalnej oraz zakłady, w których prowadzone są prace naukowo-badawcze lub konstruktorskie w zakresie takiej produkcji;
  • zakłady produkujące, remontujące i magazynujące uzbrojenie, urządzenia i sprzęt wojskowy,
  • magazyny rezerw strategicznych;
  • zakłady mające bezpośredni związek z wydobyciem surowców mineralnych o strategicznym znaczeniu dla państwa (np. kopalnie);
  • porty morskie i lotnicze;
  • banki i przedsiębiorstwa wytwarzające, przechowujące bądź transportujące wartości pieniężne w znacznych ilościach;
  • zakłady, obiekty i urządzenia mające istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności elektrownie i ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków;
  • zakłady stosujące, produkujące lub magazynujące w znacznych ilościach materiały jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające, wybuchowe bądź chemiczne o dużej podatności pożarowej lub wybuchowej;
  • rurociągi paliwowe, linie energetyczne i telekomunikacyjne, zapory wodne i śluzy oraz inne urządzenia znajdujące się w otwartym terenie, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska albo spowodować poważne straty materialne;
  • zakłady o unikalnej produkcji gospodarczej;
  • obiekty i urządzenia telekomunikacyjne, pocztowe oraz telewizyjne i radiowe;
  • muzea i inne obiekty, w których zgromadzone są dobra kultury narodowej;
  • archiwa państwowe;

Wynika to bezpośrednio z rozporządzenia MTBiGM z 26 marca 2013r. z Załącznika 6 (Rozdział 4, ptk. 4.6).

Zasada nr 4

W strukturach stałych:

  • CTR – loty rekreacyjne w CTR (strefa kontrolowana lotniska) są możliwe na zasadach podobnych co loty „komercyjne” – opisane zostały dokładnie tutaj, a tutaj trochę prostsza w zrozumieniu infografika.
  • P (Prohibited) – jedynie za zgodą zarządzającego strefą i na warunkach przez niego określonych chyba, że dron waży mniej niż 600g, wtedy stosuje się przepis z punkt 4.3, Rozdziału 4 z Załącznika 1 wspominanego rozporządzenia: „poza terenem obiektów chronionych przez strefę P do wysokości nie większej niż 30 m lub do wysokości najwyższej przeszkody takiej jak drzewa lub obiekty budowlane znajdujące się w promieniu do 100 m od operatora” – jaśniej: jeśli mamy lekki dron <600g to wystarczy nie latać nad samym obiektem chronionym przez strefę P, poza nim można latać w strefie P do 30m wysokości lub do wysokości najwyższej przeszkody w promieniu 100m od operatora;
  • R (Restricted) – czyli strefie obejmującej parki narodowe jedynie za zgodą zarządzającego danym parkiem narodowym i na warunkach przez niego określonych (więcej o zgodach na loty w parkach narodowych tutaj);
  • TMA (strefa nad CTR) – całkowity zakaz lotów dronów;
  • RMZ (Radio Mandatory Zone) – strefa wokół Warszawy; zgłoszenie telefoniczne lotów przed startem do Służby Informacji Powietrznej (FIS) w przedziale wysokości 100m – 200m AGL (czyli nad ziemią – Above Ground Level), a powyżej 200m brak możliwości wykonania lotu bez stałej dwukierunkowej łączności radiowej z FIS. Podczas zgłoszenia telefonicznego przekazujemy informację o: typie statku powietrznego (dron VLOS), miejscu wykonywania lotów, wysokości lotów, przewidywanym czasie lotów, dodatkowe informacje na żądanie FIS.

Zasada nr 5

W strukturach elastycznych (gdy aktywne):

  • ATZ (Aerodrome Traffic Zone) – lotniska aeroklubowe – zasady podobne jak w CTR (infografika), z tą różnicą, że do lotów blisko lotniska aeroklubu nie obowiązuje formularz do wysłania, zgodę można pozyskać w inny sposób (np. telefonicznie);
  • D (Dangerous) – poligony wojskowe, jedynie za zgodą jednostki wojskowej zarządzającej danym poligonem (strefą D nad poligonem);
  • MATZ – wojskowe bazy lotnicze, zasady opisane są dokładnie tutaj;
  • ROL/EA, TRA – jedynie za zgodą zarządzającego strefą i na warunkach przez niego określanych;
  • TSA – zakaz lotów gdy strefa aktywna (na wyłączność zarządcy strefy);
  • ROL48 – tzw. strefa BOR nad częścią Warszawy, zasady lotu stricte określone bez BOR tutaj, ale z racji faktu, że to samo centrum Warszawy, a do lotów rekreacyjnych należy zachować 100m od linii zabudowy to taki lot rekreacyjny jest i tak tam niemożliwy;

Gdzie znaleźć kontakty do zarządców poszczególnych stref?

Najkrótsza droga to skorzystanie z mapy w DroneRadar. Będąc w danej strefie (lub przeciągając tam pinezkę) należy przełączyć się na zakładkę „Info” i sprawdzić informacje o danej strefie.

Źródła:

  1. http://www.pansa.pl/index.php?menu_lewe=ops&lang=_pl&opis=OPS/ops_rpa
  2. http://www.ulc.gov.pl/pl/prawo/prawo-krajowe/204-ustawa-prawo-lotnicze-i-akty-wykonawcze

 

Poprzedni

Już ponad 6000 wydanych świadectw kwalifikacji UAVO

Następny

DJI Mavic Air - nowy quadcopter od DJI

40 komentarzy

  1. 6 marca 2016 at 02:43 — Odpowiedz

    […] loty dronów w pozostałych elementach niesklasyfikowanych […]

    • 20 sierpnia 2018 at 11:23 — Odpowiedz

      Dzień dobry,

      Mam pytanie odnośnie wykonania lotu komercyjnego nad morskim portem jachtowym należącym do Ośrodka Sportu i Rekreacji. Czy do wykonania takiego lotu na zlecenie właściciela jednej z restauracji położonej na terenie portu konieczna jest pisemna zgoda na lot od zarządcy portu, czy wystarczy ustna? I z czystej ciekawości – jakie mogą być konsekwencje wykonania lotu bez ubiegania się o zgodę – przykładowo po zauważeniu publikacji takiego filmu w internecie?
      Pozdrawiam

      • 22 sierpnia 2018 at 09:17 — Odpowiedz

        Jeśli port ma status „portu morskiego” (bo jedynie o takich jest mowa w ustawie o ochronie osób i mienia) to zgoda jest wymagana. Lot bez zgody to lot niezgody z rozporządzeniem więc formalnie niezgodny z zasadami lotów więc w teorii 5 lat pozbawienia wolności, ale ostatecznie pewnie jakaś grzywna za małą szkodliwość 😉

  2. 30 maja 2016 at 02:42 — Odpowiedz

    Mam pytanie – to gdzie tak właściwie mogę drona użyć? Wiadomo, że nie przy lotniskach i nawet w ich pobliżu czy centrach miast, bazach wojskowych czy zakładach różnego rodzaju, ale chodzi mi o takie luźnie polatanie na jakiejś łące czy przy domkach, może zabytkach (żeby z dala pokazać, nie nad nimi), nad wodą itp. Czy tak można, np. do jakiejś określonej wysokości? Bo ten artykuł wiele nie tłumaczy niestety, wymienia mnóstwo nazw i skrótów, które trudno spamiętać bez co najmniej kilku powtórzeń, a przydałoby się to przełożyć dla prostego użytkownika, który chciał np. pokazać jakieś jezioro dronem. Czy dałoby się stworzyć jakiś bardziej przystępny artykuł, czy może zaleceniem jest, żeby zawsze zgłaszać lot gdziekolwiek, a to już w urzędzie powiedzą nam, co nam wolno i gdzie dokładnie a co nie?

    • 30 maja 2016 at 13:15 — Odpowiedz

      Niestety – latając „dronem” stajemy się użytkownikiem przestrzeni powietrznej, a to stwarza wymóg zapoznania się z prawem lotniczym obowiazującym w przestrzeni powietrznej FIR Warszawa (nad Polską + częścią Bałtyku). W maksymalnym skrócie: jeśli chce Pan latać zgodnie z prawem (lotniczym) to należy wybierać tereny z dala od lotnisk komunikacyjnych (powiedzmy ok. 10km), zdala od lotnisk aeroklubowych (przynajmniej 5km od lotniska), zdala od zabudowań – najlepiej sobie wybrać jakąś łąkę albo pole i nie przekraszać wysokości 100m. Choć i to nie jest w 100% gwarancją legalności, to już można założyć przynajmniej, że będzie to bezpieczne dla wszystkich użytkowników przestrzeni powietrznej.

  3. 11 sierpnia 2016 at 22:00 — Odpowiedz

    Przydatny artykuł, który wyjaśnia wiele kwestii.
    Chciałem zapytać czy jest gdzieś dostępny wzór pisma do zarządcy lądowiska o wyrażenie zgody na latanie w obrębie mniejszym niż 5 km? Mam z tym problem, bo w moim mieście (poniżej 25 tys. mieszkańców) jest lądowisko przy szpitalu. Raz na ruski rok coś tu ląduje, ale lądowisko to lądowisko, więc jeśli chciałbym latać na obrzeżach miasta to zgodę muszę mieć. Mam rację?

    • 12 sierpnia 2016 at 16:12 — Odpowiedz

      Wzoru pisma nie ma uniwersalnego, najlepiej zadzwonić do zarządcy lądowiska i zapytać nawet słownie o możliwość lotów. Jeśli to daleko od lądowiska, a loty nie będą wysokie to nie powinien żadnego problemu zrobić.

      • 13 sierpnia 2016 at 10:54 — Odpowiedz

        Akurat szpital jest na uboczy miasta i tak z 300 metrów od niego są duże tereny zielone za miastem na których chciałbym latać. Oczywiście gdybym tylko usłyszał śmigłowiec to wiadomo, full back i koniec zabawy. Wolałbym mieć jednak taką zgodę na papierze, żeby w razie W nie mieć żadnych nieprzyjemności

  4. 4 grudnia 2016 at 07:33 — Odpowiedz

    Co oznacza wg.prawa „Dron” – jest jakas masa minimalna? Nie chodzi chyba o male quadcopterki?

    • 4 grudnia 2016 at 09:29 — Odpowiedz

      Nie ma definicji drona, w polskich rozporządzeniach jest „bezzałogowy statek powietrzny” i zalicza się do tej kategorii każdy bezzałogowy zdalnie sterowany lub autonomiczny statek powietrzny, który nie ma załogi na pokładzie. Więc zasadniczo nie ma dolnej granicy, nawet zabawki z Biedronki itp. są uznawane za BSP i w CTR (strefach kontrolowanych lotnisk) mają zakaz poruszania się od sameje ziemi 😉

  5. 20 lutego 2018 at 12:59 — Odpowiedz

    A co jeżeli latam dronem o masie poniżej 600g?
    Miasto, alejka / deptak?

    • 20 lutego 2018 at 14:32 — Odpowiedz

      Punkt 2: „loty z dala od ludzi i pojazdów (minimum 30m w poziomie) oraz zabudowań (minimum 100m w poziomie) chyba, że dron waży mniej niż 600g;” – to jest jedyny wyjątek. Można latać w mieście i w pobliżu ludzi bez zachowania 30/100m. Reszta nakazów/zakazów jest stosowana bez względu na wagę dronów.

  6. 27 marca 2018 at 16:09 — Odpowiedz

    mnie ciekawi najbardziej punkt 3. Co jest takiego strategicznego w zaporach, kopalniach, wodociagach, muzeach czy archiwach panstwowych ze lot and tego typu obiektami jest calkowice zakazany.

    • 27 marca 2018 at 22:43 — Odpowiedz

      Nie wiem, trzeba spytać ustawodawcę, czemu te obiekty są chronione w ustawie o ochronie osób i mienia 😉

    • 1 lipca 2018 at 01:32 — Odpowiedz

      w skrócie są to strategiczne punkty w przypadku wojny, a zakaz ze względu na szpiegostwo.

  7. 2 kwietnia 2018 at 17:05 — Odpowiedz

    Wszystko to bardzo skomplikowane dla przecietnego zjadacza chleba 🙂 Pytanie moje bedzie czysto teoretyczne jako ze gdy powiedzialem gdzies ze mozna latac tylko do wys max. 150m zostalo mi zarzucone ze to nieprawda i pokaz mi prawo ktore tak mowi. A wiec, pomijajac VLOS etc z powyzszego artukulu wynikalo by, ze jesli znajdujemy sie w niekontrolowanej przestrzeni, na ktora nie nakladaja sie zadne inne strefy prawo pozwala na maxymalna wysokosc do wys. FL095 czyli ok 2895m – czy dobrze to zrozumialem? Pozdrawiam
    PS. Nie pomieram, nie zachecam i wiem ze to ryzykowne latanie powyzej 150m , ale tak jak pytalem: czy w swietle prawa jest to teoretycznie mozliwe. Dziekuje

    • 5 kwietnia 2018 at 03:56 — Odpowiedz

      Panie Michale, dokładnie tak jest. W świetle prawa lotniczego w przestrzeni klasy G nie ma ograniczenia wysokości. Jedynie ogranicza Pana własny wzrok jeśli mówimy o lotach na zasadach VLOS. Jeśli pilotowałby Pan drona, który jest widoczny z 500m (jakiś większy hexa czy octocopter) to taki lot w przestrzeni G może Pan wykonać. Zaleca się poinformowanie FIS dla bezpieczeństwa innych, ale nie ma zakazu, by taki lot wykonać również bez zgłoszenia do FIS.

  8. 13 kwietnia 2018 at 16:09 — Odpowiedz

    Czy lot do wysokości przeszkody dronem o masie 430 gram jest legalny w świetle prawa lotniczego w strefie ATZ lotniska, która rozciaga się na kilka kilometrów pokrywając osiedla i dzielnice miasta.

    Niby można bo dron ma 430 gram i loty mogły by się odbywać na legalu, do wysokości choćby najwyższej przeszkody czyli w tym przypadku dźwigów budowlanych, ale teren jest w strefie ATZ, która jest dość rozległa. Jak można interpretować taki przypadek?

    • 15 kwietnia 2018 at 16:54 — Odpowiedz

      Loty w ATZ (gdy aktywny) w przypadku drona do 600g są możliwe od 1km od granic lotniska do 30m wysokości AGL lub wysokości najwyższej przeszkody w promieniu 100m od operatora. Powyżej 6km od lotniska lot możliwy jest do 100m AGL. Jeśli strefa ATZ jest nieaktywna to można latać bez tych ograniczeń z uwagą na to, że tam wciąż może coś startować lub lądować mimo braku aktywności strefy.

  9. 10 maja 2018 at 00:18 — Odpowiedz

    A co z kamizelkami ? Czy zawsze trzeba mieć kamizelkę? Latam rekreacyjnie tylko, dronem do 600 gram.

    • 10 maja 2018 at 09:42 — Odpowiedz

      Do latania rekreacyjnego w ogóle nie potrzebujesz kamizelki.

  10. 22 maja 2018 at 18:46 — Odpowiedz

    Witam, mam pytanie odnośnie ubezpieczenia. Czy OC jest obowiązkowe dla dronów od 600g do 25kg przy lotach hobbystycznych rekreacyjnych?

    • 25 maja 2018 at 09:36 — Odpowiedz

      Przy lotach rekreacyjnych nie jest wymagane.

  11. 30 maja 2018 at 13:28 — Odpowiedz

    Czegos tu nie rozumiem. skoro sa te strefy lotnicze to dlaczego samoloty lataja na niskich wysokosciach tam gdzie tych stref nie ma. Sugerujac sie tymi mapami tam gdzie chcialem latac nie ma zadnej plamki a jednak lataja .

    • 30 maja 2018 at 18:25 — Odpowiedz

      Tam gdzie nie ma konkretnej strefy to znaczy, że przestrzeń jest klasy G i może latać każdy z przestrzeganiem minimów wysokości: 150m nad terenem niezabudowanym i 300m nad terenem niezabudowanym (z wyjątkiem paralotniarzy).

  12. 6 czerwca 2018 at 21:31 — Odpowiedz

    Bardzo proszę o wyjasnienie. Przegrzebałem ustawe i dwa rozporzadzenia i nadal nigdzie nie widzę zapisu, który nakładałby obowiązek posiadania badań lotniczych, do wyrobienia licencji. Czyzby z marszu wszyscy je robili, ale nie ma podstaw prawnych???

    • 7 czerwca 2018 at 02:56 — Odpowiedz

      Obowiązek posiadania orzeczenia lot-lek wynika z Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskie z dnia 27 maja 2013 r. w sprawie badań lotniczo-lekarskich.

      • 7 czerwca 2018 at 13:41 — Odpowiedz

        Dziękuję za odpowiedź, ale proszę przyjrzeć się temu rozporządzeniu o badaniach lotniczo lekarskich.
        Ono reguluje tylko jak mają być zorganizowane badania, a nie kto im podlega. Jest tam np. mowa m.in o pilotach lotni, a Ci są zwolnieni z badań (art 105.1a ustawy Prawo lotnicze).

        Ale coś znalazłem – Prawo lotnicze mówi „Sprawność psychiczną i fizyczną członka oraz kandydata na członka personelu lotniczego i członka oraz kandydata na członka personelu pokładowego sprawdza się w trakcie badań lotniczo-lekarskich.”
        Art 94.2 definiuje personel lotniczy – „członkiem personelu lotniczego jest osoba, która posiada ważną licencję lub świadectwo kwalifikacji”
        Art. 95.2.5a mówi, że „Świadectwa kwalifikacji wydawane są dla następujących specjalności personelu lotniczego: (…) operator bezzałogowego statku powietrznego używanego w celach innych niż rekreacyjne lub sportowe”.
        Czyli na drony potrzebne są badania (co ciekawe na lotnie i motolotnie nie!).

        Mam jednak następne pytanie – wie ktoś gdzie znaleźć wytyczne dla lekarzy orzeczników? Chodzi mi o dokument, w którym spisane są choroby, niepełnosprawności itp, które uniemożliwiają uzyskanie pozytywnej oceny stanu zdrowia u lekarza.

  13. 14 czerwca 2018 at 11:53 — Odpowiedz

    Na jakiej wysokości nad miastem latają śmigłowce pogotowia ratunkowego ?
    Z góry dziękuje za odpowiedź.

    • 14 czerwca 2018 at 19:25 — Odpowiedz

      Zależy w jakim mieście i jakiej wysokości budynki są w tym mieście 😉 generalnie nie mają minimów podobnie jak śmigłowce policyjne – latają tak, jak wymaga tego lot. LPR (Lotnicze Pogotowie Ratunkowe) czasem ląduje na ulicy więc można się go spodziewać w zasadzie na każdej wysokości.

  14. 20 sierpnia 2018 at 12:19 — Odpowiedz

    Dotyczy drona powyżej 600 g.
    Proszę o wyjaśnienie ogólnych zasad lotu dronem. Na początku artykułu w punkcie opisującym 5 podstawowych zasad latania dronem rekreacyjnie zgodnie z prawem jest napisane:
    – loty tylko w zasięgu wzroku;
    – loty z dala od ludzi i pojazdów (minimum 30m w poziomie) oraz zabudowań (minimum 100m w poziomie) chyba, że dron waży mniej niż 600g.

    Natomiast w podsumowaniu: Gdzie mogę latać rekreacyjnie dronem, a gdzie nie?! w punkcie ZASADA nr 2:
    – 100 m od granic zabudowy miejscowości, miast, osiedli lub od zgromadzeń osób na wolnym powietrzu;
    – 30 m od osób, pojazdów, obiektów budowlanych niebędących w dyspozycji lub pod kontrolą operatora;

    30 m od osób i pojazdów się powtarza, lecz odległość 100 m raz odnosi się do ZABUDOWAŃ jako takich, a raz do GRANIC ZABUDOWY MIEJSCOWOŚCI.
    Miejscowości mają swoje granice zabudowy – widać to jadąc samochodem gdy przy nazwie miejscowości stoi charakterystyczny znak „obszar zabudowany – D42” za którym obowiązuje najczęściej ograniczenie 50 km/h.

    Czy to oznacza, że na terenie np. Warszawy nigdzie nie można latać dronem ważącym ponad 600g bez „uprawnień”?

    • 22 sierpnia 2018 at 09:15 — Odpowiedz

      Zabudowania z rozporządzenia nie pokrywają się z granicami administracyjnymi miast więc w miastach można, tyle że z dala od zwartej zabudowy (100m dokładnie w poziomie).

  15. 29 sierpnia 2018 at 14:48 — Odpowiedz

    Witam
    Mam Pytanie miejsce w którym chciałbym latać znajduję się w strefie TRA 142
    OPIS nazwa
    EA 161
    opis
    Min: 5500 ft, Max: 8500 ft
    Aktywna od: 18-04-23 do: 18-05-06
    Źródło: SUP 30/18, VFR SUP 36/18
    MIĘDZYNARODOWE KWALIFIKACYJNE ZAWODY SZYBOWCOWE DO 9. MISTRZOSTW ŚWIATA W WYŚCIGACH SZYBOWCOWYCH – MASŁÓW. Czas (UTC) 0900-SS. Rejon wyznaczony na potrzeby zabezpieczenia lotów szybowców. Wlot do rejonów możliwy po uzyskaniu zgody organizatora zawodów.

    Czyli moim dronem do 600 gram mogę poruszać się w zasięgu wzroku, i nie przekraczać 100 metrów ponad poziom terenu. Mam nadzieje że dobrze zrozumiałem treść artykułu?
    Jednak w aplikacji DroneRadar opis tej strefy to:

    Rejon kontrolowany lotniska Kraków-Balice – Sektor C
    Dolna granica
    5500 ft
    Górna granica
    9500 ft
    Status
    zawsze aktywna
    Źródło
    AIP ENR 2.1.1, MIL-AIP ENR 2.1.1
    Informacje i kontakt
    TMA (Rejon kontrolowany lotniska). Zakaz lotów dronami. / TMA (Terminal Manoeuvring Area). Drone flights are forbidden.
    Legenda
    GND Ground. Od poziomu terenu.
    A017 Altitude 1700 ft: Wysokość w stopach względem poziomu morza (1700 / 3.048 = 518 m.)
    F300 Flight Level 300 (300+00 = 30000 ft)

    I tu ” TMA (Rejon kontrolowany lotniska). Zakaz lotów dronami.” Czyli tylko w tej strefie między dolną granicą 5500 ft a górną granica 9500 ft nie mogę się poruszać ?
    Czy może absolutnie nie mogę poruszać się nawet pod ta strefą ?
    Pytanie może proste dla osoby która zna dobrze temat, jednak dla mnie jako początkującego operatora drona dość zawiły jeszcze, nie chce chodzić w konflikt z prawem a co najważniejsze nie chcę nikomu i niczemu zaszkodzić, przeszkodzić, czy spowodować choćby najmniejszego wypadku.

    • 29 sierpnia 2018 at 19:55 — Odpowiedz

      Trochę pomieszanie z poplątaniem 😉 piszesz, że chcesz lecieć w TRA 142, a podajesz opis innej strefy EA 161, a potem jeszcze CTR Balic – Sektor C 😉 Może podaj lokalizację, w której chcesz lecieć i wtedy będzie łatwiej opisać sytuację. Tak czy inaczej, jeśli strefa ma dolną granicę 5500ft czy jakąkolwiek inną to pod nią możesz latać. Jedynie CTR ma tą charakterystykę, że zawsze jest od ziemi.

  16. 30 sierpnia 2018 at 12:01 — Odpowiedz

    No pokręciłem wszystko, przepraszam :/
    Lokalizacja to okolice miasta Sędziszów woj. Świętokrzyskie na mapie https://video-drone.pl/gdzie-mozna-latac-dronem/ widnieje strefa TRA 142.
    Z góry dziękuje za pomoc.

    • 30 sierpnia 2018 at 12:15 — Odpowiedz

      Na stronie, na której Pan sprawdzał są nieaktualne mapy. Polecam korzystać z mapy: https://droneradar.eu/mapa#aktualna (pamiętając o włączeniu sobie wszystkich stref po prawej stronie w menu warstw) lub z mapy na stronie lotnik.org. W tej chwili nad głową ma Pan tylko TMA lotniska Balice (Sektor C), ale od wysokości 5500ft więc spokojnie można latać.

  17. 25 września 2018 at 11:36 — Odpowiedz

    Witam!
    mam pytanie czy dozwolone jest latanie dronem nad osiedlami domków jednorodzinnych. Mieszkam na dużym osiedlu i co jakiś czas widze jak lata nad naszymi domami coś takiego, nie czuje sie z tym komfortowo, siedząc w swoim ogrodzie czuje się obserwowany. Dodatkowo na moimi osiedlu zwiększyła się ilość kradzionych samochodów czy ktoś pomyslał, ze takie narzędzie może być przez kogoś używane nie tylko w dobrych zamiarach, ale też jako sposób na obserwacje i śledzenie ludzi. Pytanie jest więc czy to jest legalne gdy ktos takim dronem lata nad domkami?

    • 27 września 2018 at 22:14 — Odpowiedz

      Operator ze świadectwem ma obowiązek utrzymywać bezpieczną odległość od domków, operator bez świadectwa ma obowiązek trzyma się 100m w poziomie od zabudowy. Jeśli trafił Pan na operatora z ŚK UAVO to formalnie może on tak latać, acz nie powinien latać tak by narażać kogokolwiek na szkodę, zakłócać spokój lub porządek publiczny, zatem jeśli Pana zdaniem zakłóca spokój to proszę dzwonić na policję.

  18. 27 września 2018 at 22:48 — Odpowiedz

    Na podstawie jakich przepisów Straż Miejska lata dronami nad gęstą miejską zabudową, budynkami użyteczności publicznej, parkami, prywatnymi posesjami?

    • 30 września 2018 at 22:15 — Odpowiedz

      Na podstawie dokładnie tych samych co inni operatorzy.

Skomentuj artykuł

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *