Ciężkie drony przestają być technologiczną ciekawostką, a zaczynają stawać się realnym narzędziem dla przemysłu, transportu i nowych usług. Aby jednak mogły bezpiecznie wejść na rynek, potrzebują czegoś więcej niż dobrego projektu, potrzebują przestrzeni do prób, walidacji i rozwoju. Właśnie taką rolę mają odegrać Centra Kompetencji BSP i Ośrodki Poligonowo-Szkoleniowe tworzone przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej.

— ARTYKUŁ SPONSOROWANY —

Polski rynek bezzałogowych statków powietrznych wchodzi w etap, w którym o jego dalszym rozwoju nie będzie decydowała wyłącznie jakość projektowanych konstrukcji. Coraz większe znaczenie ma dostęp do bezpiecznego i przewidywalnego środowiska operacyjnego, w którym nowy system można oblatać, przetestować, zwalidować i przygotować do wdrożenia.

Odpowiedzią na tę potrzebę są Centra Kompetencji BSP oraz Ośrodki Poligonowo-Szkoleniowe tworzone przez PAŻP w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Projekt łączy odpowiednio zorganizowaną przestrzeń powietrzną, infrastrukturę naziemną, systemy cyfrowe oraz zaplecze do prowadzenia testów i szkoleń. Jego znaczenie staje się szczególnie widoczne w przypadku bezzałogowych statków powietrznych o masie przekraczającej standardowe parametry lekkich dronów komercyjnych.

Ciężki dron potrzebuje czegoś więcej niż miejsca do startu

Zaprojektowanie i zbudowanie dużego bezzałogowego statku powietrznego jest dopiero początkiem procesu. Przed wdrożeniem konstrukcja musi przejść serię prób obejmujących między innymi sprawdzenie układu sterowania, napędu, łączności, procedur awaryjnych i zachowania statku w różnych warunkach lotu.

Producent potrzebuje także możliwości stopniowego rozszerzania obwiedni operacyjnej. Pierwsze próby zazwyczaj odbywają się na niewielkiej wysokości i w zasięgu wzroku pilota. W kolejnych etapach zwiększane są wysokość, prędkość, czas lotu oraz odległość od miejsca startu. Docelowo program może prowadzić do wykonywania operacji poza zasięgiem wzroku, lotów na większych dystansach lub realizacji złożonych scenariuszy transportowych, inspekcyjnych i przemysłowych.

Tego procesu nie można bezpiecznie realizować w przypadkowym miejscu. Potrzebne są przewidywalne zasady korzystania z przestrzeni, odpowiednia koordynacja ruchu, procedury awaryjne oraz narzędzia umożliwiające planowanie i monitorowanie operacji. Właśnie taką funkcję mają pełnić Centra Kompetencji BSP.

Krosno pokazuje, że takie środowisko jest potrzebne już dziś

Praktycznym przykładem wykorzystania tego modelu jest Krosno, gdzie firma z branży bezzałogowej wykonuje już loty ciężkim dronem w zasięgu wzroku pilota, w obszarze Centrum Kompetencji BSP.

Obecne operacje VLOS stanowią pierwszy etap rozwoju zdolności. Pozwalają sprawdzać konstrukcję w rzeczywistym środowisku lotniczym, doskonalić procedury oraz gromadzić doświadczenia potrzebne do planowania bardziej zaawansowanych misji.

Znaczenie tego przykładu wykracza poza pojedynczy program prób. Pokazuje on, że zapotrzebowanie na infrastrukturę CK i OPS nie jest prognozą na odległą przyszłość. Rynek potrzebuje takiego środowiska już teraz.

Krosno ma przy tym szczególne warunki do rozwoju działalności testowej. Funkcjonujące lotnisko, doświadczenie lokalnego środowiska lotniczego, powstający Ośrodek Poligonowo-Szkoleniowy oraz możliwość wykorzystania większego obszaru Centrum Kompetencji pozwalają myśleć o całej ścieżce rozwoju operacji. Może ona prowadzić od pierwszych lotów VLOS, przez walidację kolejnych parametrów konstrukcji, aż do operacji BVLOS i demonstracji technologii w scenariuszach zbliżonych do docelowych zastosowań.

Etapowe podejście do zaawansowanych operacji

Centrum Kompetencji nie oznacza automatycznej zgody na wykonanie każdej operacji. Szczególnie w przypadku ciężkich BSP konieczne pozostaje indywidualne podejście do bezpieczeństwa, przestrzeni powietrznej i wymagań regulacyjnych.

Najbardziej racjonalny model zakłada stopniowe zwiększanie złożoności operacji.

Takie podejście ogranicza ryzyko i pozwala dopasować wymagania do rzeczywistej dojrzałości technologii. Jednocześnie umożliwia producentowi planowanie rozwoju w perspektywie dłuższej niż pojedynczy lot testowy.

CK i OPS jako jedna platforma

Centrum Kompetencji i Ośrodek Poligonowo-Szkoleniowy pełnią różne, lecz uzupełniające się funkcje.

CK tworzy warstwę operacyjną i cyfrową. Obejmuje odpowiednio zorganizowany obszar, zasady wykonywania lotów oraz narzędzia wspierające planowanie, koordynowanie i monitorowanie operacji.

OPS zapewnia warstwę fizyczną. Jest miejscem przygotowania sprzętu, prowadzenia szkoleń, organizowania demonstracji, realizacji prób oraz spotkań producentów z przyszłymi klientami i odbiorcami technologii.

Połączenie obu elementów tworzy środowisko, w którym można przejść od koncepcji do realnej operacji. Producent nie otrzymuje jedynie dostępu do terenu. Zyskuje możliwość przygotowania całego programu testowego, przeprowadzenia prób i zaprezentowania rezultatów potencjalnym klientom.

Przestrzeń do rozwoju przemysłu

Dla producentów ciężkich BSP dostęp do przewidywalnego środowiska prób jest częścią zdolności przemysłowej. Bez regularnych lotów nie można skutecznie rozwijać produktu, szkolić operatorów, przeprowadzać demonstracji dla klientów ani realizować odbiorów technicznych.

Brak odpowiednich warunków operacyjnych może powodować opóźnienia, zwiększać koszty i skłaniać firmy do przenoszenia części działalności testowej poza Polskę. Dostęp do CK i OPS może odwrócić tę tendencję. Polska zyskuje możliwość przyciągania projektów badawczo-rozwojowych, utrzymywania wysoko wyspecjalizowanych miejsc pracy i wspierania komercjalizacji własnych technologii.

Korzyści nie ograniczają się do producentów dronów. Rozwój ciężkich BSP angażuje firmy tworzące systemy łączności, oprogramowanie, sensory, napędy czy systemy wykrywania. Każda zaawansowana kampania testowa może więc budować wartość dla szerszego ekosystemu.

Od infrastruktury do wdrożeń

Największą wartością projektu PAŻP nie będą same inwestycje infrastrukturalne, lecz impuls rozwojowy, jaki otrzymają przedsiębiorcy. Dzięki CK i OPS firmy zyskają możliwość szybszego testowania rozwiązań, skuteczniejszego wdrażania innowacji i wprowadzania na rynek nowych usług.

Pierwsze loty ciężkiego drona w zasięgu wzroku w obszarze Centrum Kompetencji w Krośnie potwierdzają, że infrastruktura stworzona w ramach projektu już przynosi wymierne efekty. To dobry punkt wyjścia do dalszego rozwijania dostępnych scenariuszy operacyjnych, przy zachowaniu najwyższych standardów bezpieczeństwa oraz ścisłej współpracy producentów, zarządzających lotniskami, PAŻP i pozostałych partnerów instytucjonalnych.

Centra Kompetencji to znacznie więcej niż przestrzeń do wykonywania lotów dronami. To środowisko, w którym innowacyjne technologie mogą być rozwijane, testowane i doskonalone, aby szybciej trafiać na rynek i odpowiadać na realne potrzeby użytkowników.

Dzięki CK i OPS Polska zyskuje możliwość realizacji coraz większej części procesu rozwoju i wdrażania technologii dronowych na własnym rynku.

---